Inleiding

Bij passend onderwijs denken we in de eerste instantie aan leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben op het gebied van taal en rekenen en niet zozeer aan meer- en hoogbegaafde leerlingen. Maar ook een hoogbegaafde leerling kan moeite hebben met leren, de motivatie zijn kwijtgeraakt of onder zijn/haar niveau presteren. Mogelijk is hij/zij faalangstig, gedraagt zich problematisch of past zich aan en durft zich niet te laten zien. Vaak stellen hoogbegaafde kinderen hoge eisen aan elkaar of zichzelf op het gebied van taal, humor, vriendschap, rechtvaardigheid en kennis. Reden voor verschillende christelijke schoolbesturen in Drenthe om de Stichting ‘Kwadraat Onderwijs’ op te richten, met als doel het onderwijs aan meer- en hoogbegaafde leerlingen te verbeteren. Kwadraatscholen zijn scholen die hier extra energie in willen steken. Extra aandacht voor deze kinderen is geen overbodige luxe maar pure noodzaak. Oók deze leerlingen hebben recht op passend onderwijs.

De eerste zijde van Kwadraat: ‘Verbreding’

Een school mag zich kwadraatschool noemen wanneer de visitatiecommissie heeft geconstateerd dat de school voldoet aan de basiseisen van de Stichting Kwadraat Onderwijs. Dit betekent o.a. dat de school een verbredingsgroep (compacten en verrijken) heeft voor meer- en hoogbegaafde leerlingen en dat alle leerkrachten getraind zijn in het herkennen van hoogbegaafdheid.

De tweede zijde van Kwadraat: ‘Dotato’ en ‘Op tournee’

Kwadraatscholen kunnen zich verder specialiseren door deel te nemen aan het bestaande programma Dotato voor meer- en hoog begaafde leerlingen van groep 8. Binnen Hoogeveen wordt dit programma ‘Dotato’; in Meppel ‘Op tournee’. De kinderen gaan daadwerkelijk op bezoek bij het voortgezet onderwijs en krijgen daar les krijgen van de leraren die daar werken.

De derde zijde van Kwadraat:
‘De plusgroep’

De kwadraatschool die zich ook op deze manier wil specialiseren realiseert, op minimaal één dagdeel in de week, een aparte groep voor meer- en hoogbegaafde leerlingen. De rest van de week werken de leerlingen in hun eigen groep. De tijd die vrijkomt wordt besteed aan werken aan verrijkingsmateriaal. Het verwerken van verrijkingsstof heeft een verplichtend karakter. Bij deze aanpak is het niet de bedoeling dat leerlingen versneld door de leerstof heen werken.

En hoe nu verder?

In september 2011 zijn CBS De Krullevaar in Hoogeveen, CBS De Akker in Meppel en CBS Het Anker in Emmen met de Kwadraat-afdeling gestart. Het vervolg is de uitbouw van de andere zijden binnen de andere verenigingen/stichtingen. Daarover zal in het komende schooljaar duidelijkheid komen. Welke school wil tot hoever doorgroeien?
Welke voorzieningen zijn er nog mogelijk vanuit de vereniging of stichting? Welke samenwerking kan gezocht en gevonden worden? Op welke wijze kan het samenwerkingsverband meewerken?
Voor nu en morgen is het zaak dat de Stichting Kwadraat Onderwijs, de aangesloten besturen en de afzonderlijke teams zich verder gaan verdiepen in meer- en hoogbegaafdheid.

De vierde zijde van Kwadraat:
‘De kwadraatafdeling’

De kwadraatafdeling is een speciale school voor hoogbegaafde leerlingen. Omdat deze school verbonden is aan een school spreken we van een afdeling. De kwadraatafdeling heeft een regionale functie en is bestemd voor hoogbegaafde leerlingen waarvoor de eerste drie zijden van het kwadraatprogramma onvoldoende uitdaging vormen.
Zij krijgen leerstof aangeboden, die bij hun interesse en intelligentie past, waardoor ze flink worden uitgedaagd. Zo wordt er al op heel jonge leeftijd een tweede taal aangeboden en is er veel ruimte voor filosofie, informatica, wiskunde, leren leren en eigen inbreng van de kinderen.
Ook krijgen ze les in bijvoorbeeld sociale vaardigheden, muziek, dans en denksporten zoals schaken. De school werkt samen met specialisten op deze gebieden. Om te voorkomen dat de leerlingen sociaal geïsoleerd worden, is de kwadraatafdeling niet een aparte school, maar een integraal onderdeel van een gewone basisschool. Er zijn verschillende activiteiten die gezamenlijk gedaan worden zoals vieringen, sport- en spelactiviteiten, creatieve vorming en lichamelijke opvoeding.

De kwadraatafdeling is met name bedoeld voor hoogbegaafde leerlingen die in het huidige basisonderwijs vastlopen, onderpresteren en/of ongelukkig zijn. Uit onderzoek blijkt dat de uitdagende leeromgeving en het dagelijkse contact met ontwikkelingsgelijken het welbevinden en het zelfbeeld van de kinderen bevordert. De ervaringen op een school voor hoogbegaafde leerlingen in Assen en op verschillende andere soortgelijke scholen/afdelingen in Nederland wijzen uit dat deze kinderen vaak beter in hun vel zitten en als gevolg daarvan meer contacten aangaan, zowel in als buiten de school.

Meer informatie over de scholen binnen de deelnemende verenigingen/stichtingen:

Accrete, Zwartsluis (www.accrete.nl)
COG Drenthe, Assen (www.cogdrenthe.nl)
PCBO, Meppel (www.pcbomeppel.nl)
PricoH, Hoogeveen (www.pricoh.nl)
Viviani, Emmen (www.viviani.nl)
VCPO Zuidwest Drenthe (www.vcpozd.nl)
Professionele website door Gdesign 2011